Szukaj

Probiotyki

Regina, 20 październik 2020
Probiotyki

Probiotyki zgodnie z definicją to:

”…Bakterie probiotyczne, które zapewniają nam korzyści zdrowotne pod warunkiem, że jest ich odpowiednio dużo i są odpowiedniego rodzaju i gatunku…”

Probiotyki mają za zadanie uzupełnić mikroflorę jelitową wyodrębnionymi, najbardziej korzystnymi bakteriami pro biotycznymi a przy okazji mają też namnażać wprowadzone dobre bakterie. Proces namnażania odbywa się przy użyciu pokarmu prebiotycznego, który najczęściej stanowi inulina z cykorii i która występuje w synergii z bakteriami w każdej kapsułce probiotyku.

Bakterie probiotyczne to przede wszystkim odbudowa i zabezpieczenie śródbłonka jelitowego:

  • Działanie probiotyków polega na wyścielaniu powierzchni jelit bakteriami zdrowotnymi i doprowadzeniu do ich kolonizacji tworząc mikroskopijny „dywan” ochronny na powierzchni jelit. Powstały w ten sposób oręż „strażników”, pomaga zatrzymać zewnętrzne patogeny, które chcą wtargnąć do naszego organizmu. Ilość tych „strażników” musi być na odpowiednio wysokim poziomie.
  • Działanie probiotyków stwarza warunki do odbudowy równowagi pomiędzy patogenami a dobrymi bakteriami w naszych jelitach.

Stosowanie probiotyków, to chyba najbardziej efektywna metoda na poprawę lub przywrócenie do równowagi naszego mikrobiomu i tym samym na poprawę naszego samopoczucia.

Zadania probiotyków w organizmie

  • wzmacniają układ odpornościowy
  • rozbijają toksyny
  • produkują wiele witamin w tym K i B12, B1, B2, B9 z tym, że nie wszystkie bakterie produkują te same składniki
  • zwiększają dostępność wielu minerałów w tym miedzi, cynku, magnezu, żelaza, manganu i potasu
  • wspomagają trawienie
  • zmniejszają stany zapalne
  • uszczelniają jelita

Dla kogo probiotyki?

Kiedy lekarze przepisują probiotyki, to wiemy ale co nowego mówi nauka na temat stosowania probiotyków i dysbiozy. To nas może bardziej interesować. 

Spectrum zastosowań probiotyków stale rośnie. Uznano, że skład mikroflory jelitowej to duży potencjał diagnostyczny w przypadku wielu chorób. Badań w tym temacie robi sie coraz więcej a uzupełnianie bakterii probiotycznych rekomenduje się min. przy stanach chorobowych jelit, po operacjach, przy złej diecie czy przedłużającym się stresie a także przy nadwadze lub dla poprawy odporności organizmu.

Opis mikroflory jelitowej.

Mikroflora jelitowa to jedna część flory fizjologicznej naszego organizmu. Zdrowa flora jelitowa zawiera około 85% pożytecznych organizmów bakteryjnych i tylko 15% patogenów. Taką florę uznaje się za zrównoważoną i uważa się , że jest bardzo istotnym składnikiem naszego zdrowia.

Czy każdy ma unikalny skład mikroflory jelitowej?
  • Każdy z nas ma unikalną mieszankę bakterii - organizmów tzw. mikroflorę jelitową. 
  • Pierwsze bakterie otrzymujemy w chwili porodu. Układ i skład mieszanki, budujemy do 6 -go m-ca życia. 
  • W późniejszym okresie, wraz ze starzeniem się, ogólna liczba drobnoustrojów nie podlega znaczącym zmianom. Dochodzi natomiast do istotnej zmiany udziału poszczególnych grup bakterii. Obserwuje się narastanie liczby niekorzystnych enterobakterii, clostridium i enterokoków, przy jednoczesnym spadku liczby Lactobacillus i Bifidobacterium, które uznawane są za korzystne dla zdrowia.

Kiedy układ procentowy przechyla się w stronę patogenów mówimy o niezrównoważonej florze bądź dysbiozie jelitowej:

  • Dysbioza wg badań wykazuje ścisły związek z funkcjami immunologicznymi, odżywczymi i metabolicznymi.

Dr Premysl Bercik z McMaster University Medical Center
Division of Gastroenterology w kanadyjskim Hamilton bardzo docenia rolę prawidłowego mikrobiomu i zauważa nawet, że bez prawidłowego mikrobiomu, nasza wątroba nie będzie dobrze wypełniać swoich zadań. 

Te ważną role dobrych bakterii zauważa coraz większa część świata nauki, bo coraz więcej czasu poświęcają na badania w kierunku zbadania mikroflory.

Niektórzy badacze uważają, że objawy dysbiozy leżą u podstaw chorób zapalnych jelit (choroba Lesniowskiego-Crohna lub inne) z tym założeniem, że niezrównoważona flora prowadzi do nieprawidłowej stymulacji systemu odpornościowego jelit. 

Najnowsze badania wskazują, że dysbioza jest kluczową przyczyną powstawania chorób układowych powiązanych z układem immunologicznym np. RZS czy cukrzyca typu I, bądź zmora naszych czasów czyli alergie.

Stwierdzenie dysbiozy zawsze oznacza modyfikację diety, a często także podania leków, które miały by rolę regulującą dla metabolizmu i działania układu odpornościowego.

Jak zbadać czy mamy dysbiozę?

Czy występuje u nas dysbioza czy nie, można już bardzo wygodnie zbadać, wysyłając próbkę kału do badania.

Oprócz podstawowego profilu oceniającego kompleksowo stan mikroflory jelitowej, niestrawione resztki pokarmowe, kwasy żółciowe, elastaze trzustkową, kalprotektynę, laktoferynę, α1-antytrypsynę i immunoglobuliny wydzielnicze typu A, można wykonać inne badania na stwierdzenie czy istnieją u nas choroby zapalne, w tym zespół jelita drażliwego bądź jakaś odmiana atopii.

  • Jest wiele badań uzasadniających stosowanie probiotyków i prebiotyków, dla utrzymania w zdrowiu naszej flory jelitowej np:
  1. Gibson GR,Fuller,2000.” Aspekty in vitro, badania in vivo skierowane na prebiotyki i probiotyki …”, Journal of Nutriton 130(2S Supply):391 S-395 S
  2. Saarela M,Mogensen G Fonden R,Matto J Mattila -Sandholm T,2000.”Bakterie probiotyczne ich właściwości bezpieczeństwo i funkcjonalność ” Journal of Biotechnology 84:197-215


Co wiemy o probiotykach? Historia pałeczek jelitowych.

  • Miano „bakterii probiotycznych” często zamiennie nazywanych dobrymi, przyjaznymi bakteriami lub ze względu na ich budowę pałeczkami jelitowymi, odnosi się do żywych organizmów bakteryjnych, które mieszkają i pracują w naszym przewodzie pokarmowym.
  • Pierwsze informacje na temat dobroczynnych bakterii z fermentowanych produktów mlecznych pochodzą już sprzed 4000 lat p.n.e.
    • Prekursorami spożywania jogurtu byli już starożytni Egipcjanie. 
    • Picie jogurtu zalecał Hipokrates jak również rzymski historyk Pliniusz Starszy. 
    • Temat pożytecznych bakterii został ponownie wywołany, dzięki wynikom badań mikrobiologa Ilja Iljicza Miecznikowa. Otóż biolog ten ustalił, że nasza zrównoważona mikroflora ma pozytywny wpływ na nasze zdrowie. Wniosek ten wysnuł na podstawie prowadzonych przez siebie, obserwacji pasterzy bułgarskich, którzy dożywali słusznego wieku w dobrym zdrowiu. Kluczem do długowieczności okazał się kumys czyli sfermentowany napój mleczny a konkretnie kwas mlekowy.

Dlaczego brakuje nam zdrowych bakterii?

Ktoś zapyta: dlaczego wcześniej wystarczała żywność prebiotyczna a teraz musimy się suplementować probiotykami.

Wprowadzenie chłodnictwa, jako elementu konserwacji półproduktów, zmniejszyło zdolność aktywności mikrobiologicznej żywności. Schładzana nie ma takich możliwości fermentacyjnych.

  • Obecna żywność nie odbudowuje flory jelitowej, jak dawny kumys (chyba, że mamy sfermentowane mleko prosto od krowy). To co teraz możemy sami zrobić dla naszych jelit to kiszonki i to najlepiej swoje (naturalna fermentacja) oraz jeśli mamy mleko prosto od krowy, o możemy "odstawić” na tzw.zsiadłe.
    • I kiszonki i zsiadłe mleko to doskonała żywność na zapewnienie najważniejszych, podstawowych kultur bakterii, które są niezbędne dla systemu odpornościowego naszego organizmu, budowanego właśnie w jelitach.
    • Spożywanie pokarmów bogatych w prebiotyki czyli fasola, topinambur, surowy owies, cykoria czy nieoczszczona pszenica lub jęczmień
      • A dla osób, które z jakichś powodów, nie mogą spożywać kiszonek, rynek proponuje właśnie probiotyki i prebiotyki. Obecnie wiele probiotyków jest połączone z prebiotykami, aby zapewniać synergiczne działanie (namnażanie wprowadzonych przez probiotyk dobrych bakterii). Takie preparaty nazywane są synbiotykami.

Ciekawostka nr 1

  • Bakterii jest 10 razy więcej niż naszych komórek i ważą od 1,5-2 kg.

Czynniki, zaburzające homeostazę jelit. Dlaczego tracimy dobre bakterie i dlaczego się nie namnażają? 

  • Na pewno antybiotyki, które w zależności od rodzaju zastosowanego antybiotyku, potrafią naprawdę solidnie wytłuc nasz mikrobiom. 
  • Dieta uboga w żywność prebiotyczną oraz dieta wysoko przetworzona. 
  • Dieta zbyt obciążająca do konstrukcji danego człowieka. 
  • A ponadto styl życia, zażywane leki, hemio i radioterapia.
  • Biegunki podróżnych, biegunki poantybiotykowe, biegunki zakaźne bakteryjne i wirusowe
  • dysfunkcja jelit u starszych osób, zaparcia

Ciekawostka nr 2

Ludzie posiadają 23 tys.genomów przekazywanych od rodziców a mikroflora posiada ich ponad 4 mln.

  • Bakterie probiotyczne są obecne w całym naszym układzie pokarmowym czyli poczynając od gardła a na jelicie grubym kończąc:
  • Ilość i różnorodność bakterii zwiększa się, im bardziej schodzimy w dół naszego układu pokarmowego. Większość bakterii bytuje w jelicie krętym i jelicie grubym. Od wysokości jelita krętego w dół, występują bakterie beztlenowe.

Gdzie mieszkają poszczególne rodzaje dobrych bakterii?

Struktura bakterii prozdrowotnych w szacunkach naukowych, prezentuje się mniej więcej tak :

  • W żołądku przyjmuje się, że występuje środowisko sterylne (ze względu na wysokie stężenie kwasu solnego) więc ilość bakterii to tylko 100-10 000 organizmów w gramie zawartości.
  • W dwunastnicy dominują bakterie rodzaju Lactobacillus w przedziale od 1000 – 100 000 na gram.
  • W jelicie czczym również dominują bakterie rodzaju Lactobacillus w ilości 100 000 -10 000 000 na gram.
  • W jelicie krętym występuje już przewaga bakterii z gatunku bifidobacterium a jako drugie bakterie lactobacilius. Srodowisko jelita krętego to dodatkowo bakteroidy i inne w ilości 10 mln – 100 ml na gram.
  • Jelito grube zasiedlają bifidobacterium, lactobacillus, streptococi, bacilloi, bakteroidy w ilości od 10 mld– 100 mld organizmów na gram zawartości.

Musimy pamiętać o tym, że bakterie probiotyczne, codziennie w naturalny sposób są wydalane. Dlatego spożywanie żywności bogatej w prebiotyki (po uzupełnieniu bakterii) warunkuje namnażanie dobrych bakterii  i pozwala utrzymać homeostazę  jelitach czyli :

do codziennej diety koniecznie włączamy żywność prebiotyczną - kiszonki, cykoria, jogurty z żywymi kulturami bakterii typu Lactobacillus lub Bifidobacterium, karczochy, buraki itp.

lub połykamy gotowe prebiotyki, które często zawierają już jakiś rodzaj prebiotyku np. błonnik FOS ( fruktoolisacharydy czyli cząstki cukru prostego, fruktozy, przyłączone do sacharozy) lub inulinę, co pozwala im skuteczniej działać w trudnym zadaniu namnażania bakterii prozdrowotnych.

UWAGA:W przypadku dzieci, prebiotyki zawierają błonnik GOS (galaktooligosacharydy cząsteczki galaktozy połączono z cząsteczką laktozy ) a nie FOS.

Bardzo dużo i bardzo ciekawie o roli probiotyków dla naszego zdrowia dowiedziałam się z wykładu mikrobiologa brytyjskiego, dr Nigela Plummera. Cały wykład omawiał badania prowadzone w Wlk. Brytanii, których przedmiotem była rola probiotyków dla naszego zdrowia. Ponadto naukowiec omawial badanie gdzie grupa przyjęta do badań to 454 kobiety w ostatnim trymestrze ciąży a później ta grupa powiększona o nowo narodzone pociechy, badanych kobiet.

Istotą badań było sprawdzenie stopnia szkodliwości probiotyków dla matki i dziecka jak również wykazanie, na ile prawidłowa mikroflora jelitowa pozwoli ograniczyć zachorowania na alergie. Wyniki zostały opublikowane w Journal of Nutrition w 2010 roku.

Badania jednoznacznie potwierdzają skuteczność i bezpieczeństwo stosowania bakterii z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium dla zdrowia noworodków i ich matek. Działanie probiotyków w etapie życia, grupy badanej, to przede wszystkim dbałość u przyszłej mamy o zapewnienie odpowiedniej absorpcji składników odżywczych z pożywienia czyli szczelność jelit a u dzieci w tym u dzieci urodzonych w drodze cesarskiego cięcia, zapewnienie im warunków do budowy prawidłowej mikroflory jelitowej.

Przy opracowywaniu wpisu korzystałam z :

1.Górecka D. 2009. Błonnik pokarmowy korzyści zdrowotne i technologiczne. Przemysł Spożywczy, 63 (12), 16–20
2.Kulczyński B, Gramza-Michałowska A., Właściwości prozdrowotne fruktanów typu inuliny, Medycyna Rodzinna 2/2016, s. 86–90
3.Kubik C., Piasecka K., Anyszka A., Bielecki S. 2006. Polifruktany i fruktooligosacharydy (FOS) – występowanie, otrzymywanie i zastosowanie. Biotechnologia, 73 (2), 103-116

Koszyk

Twój koszyk jest pusty.

Dokonaj swoich pierwszych zakupów